http://fatimaros.blogfa.com/ fa blogfa.com Mon, 14 Dec 2009 07:22:18 GMT http://fatimaros.blogfa.com/post-57.aspx   <P></P> <P align=justify><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif">این روزا دل و دماغ کاری رو ندارم. مثل آدمی می مونم که تو هپروت بعد از آزمون جامع غوطه وره.این امتحان آزمون جامع هم برای خودش داستانیه.فکرشو می کنم که چطوری از هفت خان آزمون دکتری گذشتم باورم نمی شه. فقط همینو می دونم که اگه بهم بگن آیا دوباره این راه رو امتحان میکنی،با صدای گوشخراشی میگم.نه!!!حالا از این خان گذشتی تازه امتحانات ترم شروع می شه.بعدهم آزمون جامع.داشتم فکرمی کردم ازاول ابتدایی تا الان چند باردرجلسه امتحان شرکت کردم.حسابشو ندارم اما حقیقتی که الان دارم باهاش دست و پنجه نرم می کنم، پایان یافتن  امتحانات دوران تحصیلمه.نکته ای که با همکلاسی هام سر آزمون جامع بهش اشاره کردیم.برای همینه که میگم دارم باهاش دست و پنجه نرم می کنم. چون احساس غریبی بهم ندا می ده که یواش یواش از خاطرات دوران تحصیلی داری فاصله می گیرم. نمی دونم شاد باشم و یا که غمگین.شاد از اینکه بالاخره از شر دلواپسی های امتحانی با معیار های عجیب و غریب راحت شدم و یا غمگین ازخداحافظی با روزهای شیرین تحصیلی ام. البته سنگ آخر مونده و اونم دفاع دکتریه.اما در اوج این تب وتاب های حسی یه چی تو گوشم زمزمه می کنه مهم این نیست که امتحانات تحصیلی پایان پیداکرده یا نه مهم اینه که امتحان زندگی همیشه همیشه باهاته.</FONT></P> <P align=justify><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif"> </FONT></P> Mon, 14 Dec 2009 07:22:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=fatimaros&postid=57 fatimaros http://fatimaros.blogfa.com/post-57.aspx http://fatimaros.blogfa.com/post-56.aspx   <P></P> <P align=justify><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif">گاهی بنا بر اقتضای رشته ام آنقدر در تارو پود منابع تاریخنگارانه غوطه ور می شوم که ناگه با خواندن تذکره ادبی- تاریخی نظیر <STRONG>بدایع الوقایع واصفی هروی</STRONG> غبار خستگی ناشی از خواندن کتاب های زمخت از دوشم زدوده  می شود.نویسنده بدایع الوقایع  با قلمی زیبا و ادیبانه وقایع روزگار دوره تیموری را به تصویر کشانده و با چاشنی طنزبر دلنشین بودن اثر افزوده است. نویسنده در تلاش بوده تا با سخن پردازی ولطافت طبع وقایع را به گونه ای بی طرفانه توصیف کند.اثر وی در نگاه اول پیشتر ادبی است تا تاریخی. اما در آن می توان اطلاعاتی بدست آورد که در نوع خود بکر و بدیع است.</FONT><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif">واصفی در پروراندن فضای حاکم بر زمانه خود زیرکانه عمل کرده و با بازی الفاظ و گاه رکاکت کلمه- که در مواقعی باعث تو ذوق خوردن خواننده می گردد- مناسبات سیاسی و جنجالهای دو نهاد وزرات و امارت را به خوبی ترسیم می کند.توصیف او از برخی افراد نظیر امیر علیشیر نوایی حکایت یکی به نعل و دیگر به میخ زدن است. حکایتهایی که واصفی آن هارا شرح می دهد همانند صحنه نمایش نامه ای است که بازیگران آن در دو قطب وزرا و امرا ایفای نقش می کنند.برای من که با شخصیت های نظیر امیر علیشیر نوایی  و بنایی و خواجه نظام الملک خو گرفته ام وصف محافل این افراد و فحاشی آنان به هم در مجالس ادبی و علمی تا اندازه ای غریب و مشمئزکننده است. گاهی فکر می کنم که اگرشخصیت و رفتار این افراد که ما امروزه آن ها را نماد صاحبان ادب می خوانیم اینچنین با فضای مسموم رقابت و کینه ورزی همراه بوده پس خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.شاید هم واصفی با طرفداری مروزانه از جبهه وزرا بر رنگ و لعاب آن افزوده باشد اما این وقایع در آن روزگار با توجه به دودستگی نهاد دیوانی بعید به نظر نمی رسد.به هرروی خواندن کتاب بدایع الوقایع علی رغم نظر صاحب نظران رشته تاریخ مبنی بر غیر قابل موثق بودن مطالب آن کتابی خواندنی و در عین حال تاریخی است.</FONT></P> Tue, 20 Oct 2009 09:59:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=fatimaros&postid=56 fatimaros http://fatimaros.blogfa.com/post-56.aspx http://fatimaros.blogfa.com/post-55.aspx <P align=justify><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif">روزها مثل باد می گذرند و من در این گذر پر شتاب می تازم. سرم به گونه ای شلوغ و پر غوغاست که نه مجالی برای نوشتن می ماند و نه ننوشتن.آزمون جامع،طراحی پروپوزال،تدریس،کلاس های متفرقه و هزاران مشغله دیگر ارمغان روزهای من است.جالب تر اینکه در این میان من از هر زمان شادتر و پر انرژی ترم .شاید یک روز درباره تک تک آن هانوشتم.شاید</FONT></P> Thu, 01 Oct 2009 05:14:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=fatimaros&postid=55 fatimaros http://fatimaros.blogfa.com/post-55.aspx http://fatimaros.blogfa.com/post-54.aspx   <P></P> <P align=justify><STRONG>دومین مجمع عمومی انجمن ایرانی تاریخ</STRONG>  روز <STRONG>پنج شنبه ۹/۷/۱۳۸۸</STRONG> در <STRONG>پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی</STRONG> واقع در بزرگراه کردستان برگزار میشه. فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد  و دانشجویان دکتری رشته تاریخ نیز می تونن در این مجمع حضور بهم رسانند.فکر می کنم این مجمع فرصتی مناسب برای نزدیکی هر چه بیشتر استادان و دانشجویان گروه تاریخ از سراسر دانشگاه های ایران باشه.</P> Wed, 23 Sep 2009 09:31:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=fatimaros&postid=54 fatimaros http://fatimaros.blogfa.com/post-54.aspx http://fatimaros.blogfa.com/post-53.aspx   <P dir=rtl></P> <P align=justify>در حالی که اولین ماه زیبای بهاری رو به اتمام است، با کوله باری از اشتیاق به آینده می نگرم. این روزا بازار مقاله نویسی پر رونقه. به قول دکتر احمدی کلی مقاله خیسونده دارم که باید به آن ها سر و سامان بدم. الحمدالله در همان ابتدای سال جدید با چاپ مقاله ام باعنوان <FONT color=#3333cc>بررسی شاخص های تاریخنگاری محلی (قرن ۱۰-۷ ه.ق) در نشریه نامه انجمن، سال هفتم، شماره چهارم، زمستان ۱۳۸۶ </FONT><FONT color=#000000>انرژی ام برای نوشتن دو چندان شد.این در حالی است که اواخر سال گذشته عباس شیرینی چاپ کتابش <FONT color=#3333cc>مجلس دوم شورای اسلامی </FONT><FONT color=#000000>را</FONT> زودتر از من چشید. امیدوارم امسال علی رغم مشغله زیاد درسی و در راس اونها آزمون جامع بتونم اندوخته علمی ام رو پر بار تر سازم.</FONT></P> Sat, 18 Apr 2009 10:04:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=fatimaros&postid=53 fatimaros http://fatimaros.blogfa.com/post-53.aspx http://fatimaros.blogfa.com/post-52.aspx   <P></P> <P align=justify><STRONG>گادامر</STRONG></P> <P dir=rtl align=justify>هانس گئورگ گادامر در سال 1900م در شهر برسلاو در جنوب غربي لهستان به دنيا آمد. بعد به آلمان رفت. براي خواندن فلسفه شاگردي هايدگر را پذيرفت. پس از مدتي به لايپزيك رفت. در سال 1947م به آلمان بازگشت. در سال 1947 شهرت فراواني يافت. پايان‌نامه‌اش درباره ديالكتيك افلاطون بود. كتاب حقيقت و روش را در سال 1960م منتشر كرد. گادامر در اين كتاب از نظريات هايدگر براي استفاده به صورت ابزار براي توليد روش استفاده كرد.آثار گادامر عمدتاً در جهت بسط و توسعه آراي هايدگر در مبحث هستي و زمان بوده است. او بيش از هر انديشمند ديگري براي بازفهمي هرمنوتيك هايدگري كوشش به انجام رسانيده است. البته در همين زمان ژاك دريدا فلسفه هايدگر را به نحو بديعي تعقيب نموده و به گسترش آن همت ورزيده است. امّا توجه دريدا بيشتر متوجه آثار متأخر و ضدمتافيزيكي هايدگر است، حاليكه گادامر تحت تأثير تفكر دوره‌ي اول هايدگر، يعني هستي‌شناسي بنيادين و پديدارشناسيك هرمنوتيكي به كاويدن و بسط دادن آراي او پرداخته است.<A title="" name=_ftnref1>[1]</A></P> <P dir=rtl align=justify> <B>انديشه‌هاي گئورگ گادامر</B></P> <P dir=rtl align=justify>انگيزه اصلي گادامر از نگارش كتاب حقيقت و روش همانند ديلتاي طرح روش‌شناسي نيست بلكه گادامر درصدد بود تا جايگاه فهم را در علوم انساني و به طور كل علوم پيدا كند. بنابراين گادامر پا را فراتر از روش مي‌گذارد و به جنبه فلسفي قضيه توجه دارد. از ميان نظرات گادامر دو برداشت امكان‌پذير است: 1- روش‌هاي علوم طبيعي بر رشته‌هاي هرمنوتيكي تحميل شده‌اند؛ 2- شلاير ماخر و ديلتاي با بازگشت به نيت مؤلف به خط رفته‌اند. اين‌كه هدف مؤلف از نگارش متن چه بوده وظيفه تأويل‌كننده نيست. او همانند ديلتاي به روش‌مند بودن هرمنوتيك نمي‌نگرد. بلكه از منظر او هرمنوتيك فراتر از روش بعد فلسفي دارد.اصولاً گادامر به بحث روش بدبين است. او به جاي روش تاريخ را جايگزين كرده است. ديدگاه ضد روشي گادامر امر تقابلي است با پوزيتويست‌ها كه درصدد بودند تا براي علوم روشي ثابت بيابند. او روش استقرايي را كه جان استوارت ميل پيشنهاد مي‌دهد را نمي‌پسندد. زيرا معتقد است اگر قرار باشد همه علوم را از دريچه روش استقرايي بنگريم به درك درستي نمي‌رسيم.</P> <P dir=rtl align=justify>گادامر همانند هايدگر با اين سؤال آغاز مي‌كند كه اصولاً فهم چگونه پديد مي‌آيد؟ گادامر بنا بر نظريه دازاين هايدگر مطرح مي‌كند كه فهم بشري حاصل يك فرآيند است. اين فهم در يك فرآيند تاريخي مي‌تواند تحت تأثير عوامل و عناصر متعددي شكل گيرد كه ذهن فاعل‌شناسا تنها يكي از اين اجزاي فرآيند است. بر خلاف انديشمندان مدرن كه معتقد بودند ذهن آدمي به معنا كل است، گادامر معتقد است كه علوم انساني از يك نظم پريشان برخوردار است كه نمي‌توان با روش به يك نتيجه واحد دست يافت.</P> <P dir=rtl align=justify>از ديد او خلق يك اثر هنري مي‌تواند بيانگر دگرگوني‌هاي روحي و عاطفي خالق آن اثر باشد. اين احساس را نمي‌توان از راه علمي به دست آورد. تفاوت هرمنوتيك گادامر با هرمنوتيك ديلتاي در اين‌جا نمود مي‌يابد. هرمنوتيك ديلتاي تفهمي است امّا هرمنوتيك گادامر هستي‌شناسي و زبان‌شناسي است. گادامر براي درك علوم انساني از واژه حس مشترك ياد مي‌كند. منظور از آن حس مشترك آن توانايي و همگاني است كه به مثابه قوه و شعور جمعي و عرفي در ميان توده مردم مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرد. اين حس مشترك در همه انسان‌ها وجود دارد. امّا اين حس به دليل تفاوت‌هاي انسان‌ها با هم متفاوت است. در اين‌جا تجربي آدمي به صورت ديالكتيك عمل مي‌كنند. تجربه پيوسته تكرار مي‌شود و هيچ‌كس نمي‌تواند ما را از آن نجات دهد. تجربه حقيقي تجربه‌ي تاريخمندي خود آدمي است كه به آن تجربه هرمنوتيك مي‌گويد. در هرمنوتيك اين ميراث بايد به تجربه درآيد. آدمي در مقام تجربه‌اي ذاتاً زباني حتي در عين قرار گرفتن در اين ميراث به فهم آن مي‌رسد. وي معتقد است كه به ديلتاي ما نبايد متن پيش‌روي خود را بيان زندگي بناميم. ديالكتيك گادامر به ديالكتيك سقراط و افلاطون نزديك‌تر است يا ديالكتيك هگل و انديشمندان عصر مدرن. در ديالكتيك عصر حاضر ذهن به عنوان فاعل‌شناسا قرار مي‌گيرد. ديالكتيك او بيشتر جنبه پديدارشناختي هايدگر را داراست كه به شي رخصت ظاهر شدن را مي‌دهد.</P> <P dir=rtl align=justify> <B>نظريه امتزاج افق‌ها</B></P> <P dir=rtl align=justify>گادامر معتقد به تلاقي دو افق است: 1- افق معنايي متن؛ 2- افق معنايي مفسر يا تأويل‌كننده. يعني افق زمان نوشتن متن و افق زمان خواندن يا تفسير و تأويل متن (افق گذشته و افق حاضر) است كه در زمان تأويل چاره‌اي از در هم شدن اين دو افق نيست. افق امروز، ثابت و ايستا نيست، بلكه افقي است دگرگوني‌پذير و متحول و در طريق تكامل.<A title="" name=_ftnref2>[2]</A></P> <P dir=rtl align=justify>تئوري افق كه اهميت بنيادين در هرمنوتيك گادامر دارد، ريشه در فلسفه هوسرل داشته و از انديشه «زيست جهان» هوسرلي برگرفته شده است. انديشه گادامر از فهم هرمنوتيكي با تحليل منطق مكالمه و نظريه افق آغاز مي‌گردد. پديده‌ي گفت‌وگو در تأملات او نقش محوري دارد. اين پديده بر رابطه من- تو استوار است. رابطه فوق گذار از رابطه معرفت‌شناسانه ميان ذهن و عين هرمنوتيك دوره رمانتيك است.</P> <P dir=rtl align=justify>از ديدگاه كادامر مكالمه ميان دو افق متن و تأويل‌كننده، مستلزم ادغام دو افق گذشته و حاضر است، گذشته به مؤلف و متن تعلق دارد و حاضر به مفسر و تفسير. اين ادغام مي‌تواند از عصري شدن محض تفسير كاسته و در توجه با سنت و افق معنايي زمان نوشتاري متن، حاصل آيد. به اين اعتبار، تأويل و تفسير درست زماني به دست مي‌آيد كه همخوان با زيست جهان مؤلف و متن باشد.<A title="" name=_ftnref3>[3]</A> مراد گادامر از اين اصطلاح تركيب فهم متن يا واقعه‌اي تاريخي در پيوند با موقعيت و شرايط مفسر است به نحوي كه ديگر معناي گوهري يا قصدي متن و مؤلف متفاوت از معنايي كه تأويل‌كننده از متن دريافت مي‌كند نخواهد بود.<A title="" name=_ftnref4>[4]</A>گادامر با آشنايي از تفكرات فلسفي هايدگر و مباحث روش‌شناسي ديلتاي و شلاير ماخر طرحي تازه در باب هرمنوتيك درانداخت. اگرچه بعدها نظريات گادامر توسط منتقداني نظير توماس هابز و ريكور مورد نقد و بررسي قرار گرفت، ليكن مكتب هرمنوتيك در ادامه راه پرپيچ و خم خود، نظريات و آراي گادامر را سرلوحه خود قرار داده و امروزه نيز نظرياتش طرفداران بي‌شماري دارد.</P> <P dir=rtl align=justify> </P> <P dir=rtl align=justify><B> </B></P> <DIV align=justify><BR clear=all></DIV> <DIV align=justify> <HR width="33%" SIZE=1> </DIV> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn1>[1]</A>. براي اطلاع بيشتر از زندگاني گادامر رك: پورحسن، همان، ص 262 به بعد.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn2>[2]</A>. قاسم پورحسن، ص 265.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn3>[3]</A>. قاسم پورحسن، ص 271.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn4>[4]</A>. همان، ص 273.</P> Tue, 10 Mar 2009 04:12:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=fatimaros&postid=52 fatimaros http://fatimaros.blogfa.com/post-52.aspx http://fatimaros.blogfa.com/post-51.aspx   <P></P> <P align=justify>امروز قصد دارم به اهل تاریخ خبر خوشی بدم و اون هم خبر ثبت نهایی انجمن علمی تاریخه. من که گفته بودم خوش بینم. بنابراین این خبر رو به همراه هزاران شکوفه بهاری تقدیم کسانی می کنم که به جای نشستن و ماتم گرفتن دست این طفل نوپا رو گرفتن و حالا شاهد راه رفتنهاش شدن و خسته نباشید می گم به همه دوستداران انجمن که شبانه روز تلاش کردن. آره تلاش کردند و کسی ندید اما مهم اینه که انجمن به ثمر رسید.کلی کار هست که باید انجام بدیم.اولین کار، مراسم تجلیل از <STRONG>دکتر احسان</STRONG> <STRONG>اشراقی</STRONG> است که در پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی در روز ۲۰/۱۲/۸۷ با حضور استادان رشته تاریخ بر گزار می شه. دومین کار، انتشار خبر نامه انجمن است که انشالله تا پایان اسفند چاپ میشه سوم،راه اندازی نهایی سایت که با همت دکتر فرهانی منفرد مراحل نهایی خود رو سپری می کنه و..... در پست های بعدی خبر های جدیدی از فعالیت انجمن خواهم داد.</P> <P align=justify><STRONG>خبر بهتر از این می خواستید.عیدتان پیشاپیش مبارک.</STRONG></P> Sun, 08 Mar 2009 07:44:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=fatimaros&postid=51 fatimaros http://fatimaros.blogfa.com/post-51.aspx http://fatimaros.blogfa.com/post-50.aspx   <P></P> <P><STRONG>هايدگر</STRONG></P> <P dir=rtl align=justify>مارتين هايدگر (1976- 1889م) در جواني به پيشه روحانيت دل بست و مدتي در يك مدرسه علميه سيوعي به تحصيل پرداخت. امّا بعد تصميم گرفت كه فلسفه را پيشه خود قرار دهد و آن‌جا را ترك كند. مطالعات فلسفي او در دانشگاه فرايبورگ انجام گرفت و در آن‌جا از هوسرل روش پديدارشناختي را آموخت. در سال 1927 كتاب مهم خود <I>هستي و زمان</I> را منتشر ساخت. اين اثر او را در ميان نخستين فيلسوفان آن روزگار قرار داد. برخي معتقدند كه در كتاب <I>هستي و زمان</I> تحت تأثير آراي نيچه بوده است. هايدگر را بيشتر به فيلسوف مي‌شناسند كه مباحث روش‌شناختي ديلتاي را وارد مباحث فلسفي كرد. تلاش عمده هايدگر ارائه طرحي جامع و فلسفي از فهم بود. هايدگر را مبدأ نظريه<I> دازاين</I> مي‌دانند<A title="" name=_ftnref1>[1]</A> كه بعدها بر روي كساني چون ريكور و گادامر تأثير گذاشت.</P> <P dir=rtl align=justify><B>انديشه‌هاي مارتين هايدگر در باب هرمنوتيك</B></P> <P dir=rtl align=justify>هايدگر ادامه‌دهنده ديلتاي و در حقيقت مصلح ابهامات نظرات وي بوده است. هايدگر كه از بحران‌ها و پرسش‌هاي هرمنوتيك ديلتاي به خوبي آگاه بود، در جستجوي پاسخي به همه اين ابهامات، وجه وجودي انسان را مورد مطالعه قرار داد و تمام هم خويش را صرف شناختن هويت وجودي موجودي كرد كه موجوديتش به فهم و دانستن است. سؤال هايدگر اين‌طور شروع مي‌شود كه من چگونه مي‌فهمم؟</P> <P dir=rtl align=justify>هايدگر براي پاسخ به سؤال فوق وارد عرصه فلسفي شده و به تعريف خود واژه فهم مبادرت مي‌كند. واژه‌هاي پديدارشناسي و لوئوس از ابداعات هايدگر بوده است. هايدگر براي درك واژه فهم به رويكرد پديدارشناسي رجوع مي‌كند. براي تعريف اين واژه هايدگر به ريشه‌هاي يوناني اين كلمه بازمي‌گردد<I>: فاينومنون</I> و<I> لوگوس</I>. فاينومنون به معناي آن چيزي است كه خود را نشان مي‌دهد، چيزي ظاهر و منكشف. فدائيان اسلام<I> </I><I>Pha</I><I> </I>خويشاوند است با فوس <I>Phos</I> يوناني به معناي نور يا درخشندگي، آنچه در آن چيزي مي‌تواند ظاهر شود، مي‌تواند مرئي شود. پس پديدارها مجموع آن چيزي هستند كه در نور روز آشكار مي‌شوند يا مي‌توانند شناخته شوند.<A title="" name=_ftnref2>[2]</A></P> <P dir=rtl align=justify>پسوند <I>Ology</I> در <I>Phenomenlogy</I> [پديدارشناسي] نيز البته به كلمه‌ي يوناني Logos در تفكر هايدگر آن چيزي است كه در سخن گفتن انتقال داده مي‌شود.<A title="" name=_ftnref3>[3]</A> لوگوس نقشي <I>Apophantic</I> [نشان‌دهنده] دارد، يعني به پديدارها اشاره مي‌كند. زيرا رخصت مي‌دهد چيزي به منزله‌ي چيزي ديده شود.</P> <P dir=rtl align=justify>اصطلاح فهم در فلسفه هايدگر معناي خاصي دارد و معناي آن چيزي نيست كه در كلمه‌ي انگليسي تحت عنوان <I>Understanding</I> ياد شده است. همچنين به معناي فهم در تعريف ديلتاي هم نيست. از ديدگاه هايدگر فهم عبارت است از قدرت درك امكان‌هاي خود شخص براي هستي. فهم تصاحبي و به دست آمدني نيست بلكه جز لاينفك هستي در جهان است. فهم اساس هر تأويل است. بنابراين همان‌طور كه مي‌بينيم هايدگر از مرحله روش‌شناسي وارد مرحله وجودشناسي و هستي‌شناسي مي‌شود و نوعي توجه به فلسفه دارد.</P> <P dir=rtl align=justify>فهم از منظر هايدگر امري هستي‌شناسانه است امّا چون اين فهم در پرتو درك نسبت او با ديگران يا ديگر باشند هاست لذا تأويلش از هستي نمي‌تواند شناختي قطعي و نهايي باشد. هر تأويل به ناچار محدود به موقعيت بيان تأويل، موقعيت تأويل‌كننده و محدوديت‌هايي است كه زبان فراهم مي‌آورد. قاعده‌ها و نظام واژگاني زبان چيزي است كه فرد از جامعه و فرهنگي به ارث مي‌برد و آن اساس فهم گذشته و خود قرار مي‌گيرد.<A title="" name=_ftnref4>[4]</A></P> <P dir=rtl align=justify>هايدگر معتقد است كه ماهيت من با ماهيت ديگران به اين سادگي كه ديلتاي گمان مي‌كرد متحد نيست و براي شناخت خود بايد جايگاه هستي خود را در قلمرو هستي بيابيم. به اعتقاد وي، آدمي در جهان پرتاب مي‌شود و همه هستي او به نقطه‌اي كه در آن پرتاب شده است، بستگي دارد. بنابراين هستي‌شناسي فهم موجود است با تأمل در «بودن در» نه «بودن با» آغاز مي‌شود. يعني براي شناخت بايد از «بودن در جهان» شروع كرد نه «بودن با ديگري» كه از ذهنيت خود ما نسخه‌برداري مي‌شود.<A title="" name=_ftnref5>[5]</A></P> <P dir=rtl align=justify>مباحث هايدگر به دليل پيچيدگي و ابهام در مفاهيم داراي تفاسير گوناگوني است. فيلسوفان اگزيستانس با مفاهيم «مراقبت»، «اضطراب»، «بودن به سوي مرگ» در كلام هايدگر به عنوان نوعي روان‌شناسي وجودي (اگزيستانسيال) برخورد كرده‌اند و از اين نكته كه تحليل‌هاي هايدگر بخشي از تأمل و تعمق در باب «جهانيت جهان» است غافل شده‌اند. برخي كه با مفاهيم فلسفه و عرفان اسلامي آشنا هستند، سخنان هايدگر را به گونه‌اي تفسير كرده‌اند كه گويا او همان مطالب فيلسوفان و عارفان مسلمان را بازخواني مي‌كند. البته بايد اذعان كرد سخن هايدگر به گفته‌هاي اينان چنان شبيه است كه گاه گمان مي‌شود ترجمه آلماني همان گفته‌هاست و در واقع، اين تفسير شايد نزديك‌ترين و معقول‌ترين تفسير براي انديشه‌هاي هايدگر است.</P> <P dir=rtl align=justify> </P> <DIV align=justify><BR clear=all></DIV> <DIV align=justify> <HR width="33%" SIZE=1> </DIV> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn1>[1]</A>. براي آگاهي بيشتر در باب مباحث دازاين هايدگر رك: دانيلا والگانيو، <B>درآمدي بر افادات به فلسفه هايدگر،</B> ترجمه محمدرضا قرباني، تهران: گام نو، 1385.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn2>[2]</A>. پالمر، ص 141.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn3>[3]</A>. پالمر، ص 141.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn4>[4]</A>. قاسم پورحسن، ص 243.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn5>[5]</A>. براي اطلاعات بيشتر رك: سايت www.Hermeneutics.blogfa.com با نام جستارهايي پيرامون فهم ديني و هرمنوتيك (مقاله استاد هادوي)</P> Sat, 21 Feb 2009 05:24:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=fatimaros&postid=50 fatimaros http://fatimaros.blogfa.com/post-50.aspx http://fatimaros.blogfa.com/post-49.aspx <P dir=rtl><B>ديلتاي</B></P> <P dir=rtl>پس از درگذشت شلاير ماخر در سال 1834م طرح توسعه‌ي علم هرمنوتيك عام رفته رفته سستي گرفت. امّا پس از چندي فيلسوفي ديگر به نام ويلهلم ديلتاي (1833- 1911م) ادامه‌دهنده شلاير ماخر شد. ديلتاي در روي‌آوري به علم هرمنوتيك در دهه‌ي 1890م قاطعانه مصمم به فراتر رفتن از گرايش روان‌شناختي‌سازي شلاير ماخر بود.</P> <P dir=rtl>ويلهلم ديلتاي شيفته شلاير ماخر بود و زندگي‌نامه بسيار مفصلي درباره‌ي او با عنوان <I>زندگي شلاير ماخر</I> نوشت. وي نقطه تقابل مكتب تحصيلي بود كه گزاره‌هاي علوم انساني را فاقد معنا معرفي مي‌كردند.</P> <P dir=rtl>تح<A name=چ7></A>صلي‌ها، معيار معناداري گذاره‌ها را آزمون‌پذيري مي‌دانستند و دانش‌هاي انساني مانند تاريخ را به دليل عدم امكان آزمون در آن‌ها، فاقد ارزش علمي مي‌شمردند. امّا نظر ديلتاي سواي اين نظرات بود. آراي ديلتاي همانند شلاير ماخر تحت تأثير رمانسيسم بود. تنها تفاوت ديلتاي با شلاير ماخر در بحث روش بود. به اين‌گونه كه ديلتاي در مباحث خود به دنبال روش مي‌گشت، امّا شلاير ماخر بر روش تأكيدي نداشت.</P> <P dir=rtl>برخي معتقدند كه ديلتاي ادامه‌دهنده ايده‌آليسم انتقادي كانت است.</P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl><B>انديشه‌هاي ويلهلم ديلتاي</B></P> <P dir=rtl>ديلتاي مبدأ روش در مباحث هرمنوتيك است. تا اين زمان كسي به مانند وي بر روي روش تأكيد نداشت. روشي كه ديلتاي براي فهم متون در پيش گرفت برگرفته از آراي ماركس وبر بود. به گونه‌اي كه ديلتاي معتقد بود براي درك متون مي‌بايست به زمان مؤلف بازگشت و از طريق تفهم به درك و تأويل متن پرداخت.</P> <P dir=rtl>ديلتاي عموماً اين روش را براي درك رشته‌هاي علوم انساني سودمند مي‌داند. ديلتاي دو مسأله متن و نيت و تمايز علوم انساني و علوم طبيعي را اساس تأملات هرمنوتيكي خود قرار داد. نوشته‌هاي ديلتاي بر اين نكته تأكيد مي‌ورزند كه دو شيوه انديشيدن درباره‌ي دانش هرمنوتيك وجود دارد: نخست شيوه انديشيدن حوزه‌اي و خاص و دوم خوانشي عام و كلي. شلاير ماخر نماينده‌ي نخستين شيوه و ديلتاي متفكر شيوه‌ي دوم است.<A title="" name=_ftnref1>[1]</A></P> <P dir=rtl>هرمنوتيك ديلتاي آشكار بر تمايز بين روش‌هاي علوم انساني با روش‌هاي علوم طبيعي تكيه مي‌كند. تحصلي‌ها كه معتقد به اصالت علوم تجربي بوده و علوم انساني را فاقد اعتبار مي‌دانستند معتقد بودند كه علوم انساني فاقد روش است. ديلتاي در انتقاد اين منتقدان معتقد بود كه علوم انساني داراي روش هستند امّا روش اين گروه از جنبش روش علوم طبيعي نيست. روش خاص علوم انساني <I>فهميدن</I> است.<A title="" name=_ftnref2>[2]</A> چون در علوم انساني قوانين و قواعد قطعي وجود ندارد و بايد كنش‌هاي عاملان حوادث را فهم كرد، لذا حوادث انساني بر خلاف طبيعي، درون و باطني دارند كه قابليت فهم را داراست. از ديدگاه ديلتاي روش درست در علوم اجتماعي <I>تأويل</I> است. ما در علوم انساني با فهم سروكار داريم و در علوم طبيعي با تبيين و توصيف. تمامي علوم تاريخي و انساني به گونه‌اي ژرف با مسأله‌اي تأويل گفته‌ها و نوشته‌هاي انساني روبر هستند.</P> <P dir=rtl>انسان هستنده‌اي تاريخي است و با سنت، زبان و فرهنگ خود كه به گونه‌اي تاريخي شكل گرفته‌اند، و به او منتقل شده‌اند، مي‌زيد. از اين رو، تأويل كنش و متن، به معناي كوشش در شناسايي بازمانده‌هاي زندگي و انديشه سنتي ديگراني نيز هست كه هر چند ديگر زنده نيستند، امّا تأثيرهايي بر زندگي امروز نهاده‌اند. دشواري كار اين‌جاست كه براي فهميدن انسان بايد انسان بود و اين نيز به معناي زيستن در مختصات فرهنگي و فكري خاصي است كه مُهر خود را بر انديشه و روش پژوهش مي‌زنند. اين نكته‌ي آخر، بيان شكل ديگري از همان «دور هرمنوتيكي» است. هر كس براي فهم ديگري بايد بتواند كه خود را در افق فكري و فرهنگي او جاي دهد.<A title="" name=_ftnref3>[3]</A></P> <P dir=rtl>در يك كلام ديلتاي را مي‌بايست مبدأ روش‌شناسي هرمنوتيك دانست. هر چند ديلتاي به پيچيدگي حيات باور دارد و پويايي حيات دروني انسان را تابع معيارهاي علي و انعطاف‌ناپذير تفكر كمي مي‌داند، ولي در عين حال تصور ساده از انسان و حيات انساني دارد و او را مولود جبري تاريخ مي‌شمارد. با اين وجود نظريه ديلتاي داراي انتقاداتي نيز هست كه در ذيل به آن اشاره مي‌كنم.</P> <P dir=rtl>ساده‌انگاري در باب هويت آدمي اولين بحران هرمنوتيك ديلتاي محسوب مي‌شود. از سوي ديگر، او براي معنا بخشيدن به علوم انساني دست به دامان هرمنوتيك مي‌شود و روش را معيار معناداري دانش معرفي مي‌كند. امّا آيا اين يك ضابطه مقبول است؟ هرمنوتيك او نيز گرفتار دايره شناخت از طريق شناخت خود و شناخت خود از طريق شناخت ديگران مي‌شود و در اين دايره سرگردان است.</P> <P dir=rtl>با همه اين تفاسير ديلتاي طرح علم هرمنوتيك عام را تجديد كرد و به نحو مهمي آن را پيشرفت داد. او آن را در افق تاريخمندي قرار داد، افقي كه در آن نتيجتاً تحول مهمي روي داده است. او مباني تفكر هايدگر در باب زمانمندي معرفت به نفس را گذاشت. شايد بتوان او را به شايستگي پدر <I>مسأله‌زايي</I> هرمنوتيكي معاصر محسوب كرد.</P> <P dir=rtl> </P> <DIV><BR clear=all> <HR width="33%" SIZE=1> <DIV id=ftn1> <P dir=rtl><A title="" name=_ftn1>[1]</A>. قاسم پورحسن، ص 229.</P></DIV> <DIV id=ftn2> <P dir=rtl><A title="" name=_ftn2>[2]</A>. همان، ص 230.</P></DIV> <DIV id=ftn3> <P dir=rtl><A title="" name=_ftn3>[3]</A>. بابك احمدي، ص 79.</P></DIV></DIV> Sat, 07 Feb 2009 08:48:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=fatimaros&postid=49 fatimaros http://fatimaros.blogfa.com/post-49.aspx http://fatimaros.blogfa.com/post-48.aspx   <P></P> <P dir=rtl align=justify><B>انديشه‌هاي شلاير ماخر</B></P> <P dir=rtl align=justify>شلاير ماخر از مبدعان مكتب هرمنوتيك است. وي يك متكلم مسيحيست كه به تفسير متن اعتقاد داشت. از ديد او متون تنها شامل متون ديني نمي‌شود بلكه هر سخن و متني مي‌تواند شامل مكتب هرمنوتيك شود. زيرا متون اگرچه در ظاهر از لحاظ محتوا با هم متفاوتند امّا در باطن و كنه با هم مشتركند. بنابراين عمده تلاش شلاير ماخر اين بود كه به يك قاعده عمومي براي تفسير متن دست يابد. هدف اصلي وي از طرح چنين مباحثي اين بود كه چگونه همه گفته‌ها اعم از ملفوظ و مكتوب واقعاً فهميده مي‌شود؟ شلاير ماخر معتقد است كه گوينده‌اي وجود دارد كه مجموعه‌اي از كلمات را مي‌گويد و شنونده‌اي كه مي‌شنود و در اين بين معناي كلمات گوينده را احساس مي‌كند. در حقيقت علم هرمنوتيك علم شنيدن است.<A title="" name=_ftnref1>[1]</A></P> <P dir=rtl align=justify>شلاير ماخر تحت تأثير دو تفكر بود: 1- تفكر كانتي؛ 2- مكتب رمانتيك. مكتب اخير معتقد بود كه ايجاد و خلق اثر ادبي ناشي از ذهن خالق است. اين مكتب به فرديت اعتقاد داشتند. همين تفكر بعدها در انديشه‌هاي شلاير ماخر تأثير به سزايي گذاشت.</P> <P dir=rtl align=justify>شلاير ماخر به وجود يك معناي نهايي نهفته در متن باور داشت كه ممكن است از چشم خود مؤلف دور مانده باشد. امّا او نمي‌توانست بپذيرد كه هر تأويلي به اين معنا نزديك باشد. اين باور تا حدود زيادي نتيجه اعتقاد ديني او به عنوان يك كشيش پروتستاني بود. از نظر او متون مقدس معناهايي دروني باطني دارند كه مؤلف آن‌ها خداست و ما نمي‌توانيم به نيت‌هاي او پي ببريم. ولي اين واقعيت كه ما قادربه فهم اين نيت‌ها و منظورها نيستيم،نبايد چنين پنداشته شود كه آن معناي نهايي و نهاني در اصل وجود ندارد. پس اگر ملاك نيت مؤلف در اختيار نيست، پس از كجا بايد شروع كرد؟ شلاير ماخر در جواب اين سؤال چنين مي‌گويد: «تأويل‌گر از ظاهر متن، نكته‌هاي دستوري، نحوي، زباني و نيز از مجازها و قاعده‌هاي بيان متن مي‌تواند راه‌هايي به سوي معناهاي ممكن آن، كشف كند. اين تأويل دستوري است.<A title="" name=_ftnref2>[2]</A>در تفكر شلاير ماخر تأويل بر دو نوع است: الف) تأويل نحوي يا ساختاري (زباني) <I>Gramatic</I>؛ ب) تأويل فني <I>Technical</I> يا روان‌شناختي. تأويل نحوي با نشان دادن جاي آن گفته يا متن بر طبق قوانين عيني و عام انجام مي‌شود؛ و جنبه روان‌شناختي تأويل معطوف به آن چيزي است كه شخصي و فردي است. در حقيقت فهم آن كلام از آن حيث كه چيزي برآمده از زبان است و فهم آن كلام از آن حيث كه امري «واقع» در تفكر گوينده است.<A title="" name=_ftnref3>[3]</A>براي تأويل نحوي نياز به همخويي با مؤلف وجود دارد. اين دو تأويل دائماً در حال كنش باهمند. به همان سان كه دور هرمنوتيكي متضمن جزء و كل است، تأويل نحوي و روان‌شناختي نيز وحدتي است متضمن خاص و عام.<A title="" name=_ftnref4>[4]</A>  کار شلاير ماخر در زمينه علم هرمنوتيك، نقطه عطفي در تاريخ اين علم است. زيرا علم هرمنوتيك ديگر موضوعي اختصاصاً رشته‌اي متعلق به علم كلام و ادبيات يا علم حقوق انگاشته نمي‌شود. بلكه ماخر هرمنوتيك را وارد عرصه‌هاي روان‌شناسي و جامعه‌شناسي كرد. وي معتقد است: «<I>علم هرمنوتيك دقيقاً به همان شيوه عمل مي‌كند كه كودك معناي كلمه‌اي تازه را كشف مي‌كند</I>».<A title="" name=_ftnref5>[5]</A>جمله معروف شلاير ماخر كه گادامر نيز در كتابش <I>حقيقت و روش</I> نقل كرده است، مسأله مبارزه با فهم نادرست يا بدفهمي است؛ در اين باره مي‌گويد: «<I>هر</I><I> </I><I>جا بدفهمي و فهم نادرست باشد، هرمنوتيك هست</I>».<A title="" name=_ftnref6>[6]</A> آموزه قصد مؤلف و معناي اصيل و نهايي در انديشه شلاير ماخر مؤدّي به آفرينش قاعده‌ي دايره‌ي شناخت گرديد. قاعده‌اي كه در هرمنوتيك جديد از آن به دايره هرمنوتيك يا دور هرمنوتيكي تعبير مي‌شود.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn1></A> </P> <P dir=rtl align=justify>۱]. ريچارد. ا، پالمر، <B>علم هرمنوتيك،</B> ترجمه محمّدسعيد حنايي كاشاني، تهران: انتشارات هرمس، چاپ سوم 1384. ۸۰</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn2>2]</A>. بابك احمدي، <B>ساختار و هرمنوتيك،</B> تهران: گام نو، 1380، ص 77- 76.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn3>3]</A>. پالمر، ص 99.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn4>4]</A>. همان، ص 100.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn5>5]</A>. پالمر، ص 105.</P> <P dir=rtl align=justify><A title="" name=_ftn6>6]</A>. قاسم پورحسن،<B>هرمنوتيك تطبيقي،</B> تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1384، ص 216 به بعد.</P> <P dir=rtl align=justify> ص 221.</P> <P dir=rtl align=justify>                                                                                                                   ادامه دارد</P> Tue, 20 Jan 2009 06:26:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=fatimaros&postid=48 fatimaros http://fatimaros.blogfa.com/post-48.aspx